Wet versterking regie volkshuisvesting per 1 juli 2026 in werking
09-07-2026
Rijk, provincies en gemeenten moeten aan de slag! Per 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking getreden, nadat de Eerste Kamer de wet gewijzigd heeft aangenomen op 23 juni 2026. In deze bijdrage geven wij een korte terugblik op de belangrijkste veranderingen die de wet teweegbrengt en de deadlines die gelden voor bevoegde gezagen.
Wat regelt de wet versterking regie Volkshuisvesting ook alweer?
De Regiewet is een verzamelwet die wijzigingen aanbrengt in onder meer de Algemene wet bestuursrecht, Omgevingswet, de Huisvestingswet 2014, de Woningwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De vier kernelementen uit de Regiewet zijn de volgende.
Voldoende betaalbare woningen (30% van alle nieuwbouw is sociale huur)
Kortere procedures voor woningbouw en energieinfrastructuur
Verplichte huisvestingsverordening met eerlijke verdeling urgent woningzoekenden
Wat is er veranderd ten opzichte van het wetsvoorstel?
De Eerste Kamer heeft in een Novelle verschillende amendementen geschrapt, die de Tweede Kamer eerder had toegevoegd. De definitieve wet verschilt dus op een aantal punten van het wetsvoorstel. Hierdoor kunnen ook vreemdelingen als bedoeld in de Vreemdelingenwet 2000, in een huisvestingsverordening voor urgentie in aanmerking komen. Daarnaast blijft de gemeente bevoegd om te beslissen op een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een technische bouwactiviteit, ook na overschrijding van de beslistermijn. Tot slot is het voorkeursrecht weer aan banden gelegd en kan dat maximaal drie jaar worden gevestigd, met de mogelijkheid om deze termijn eenmalig te verlengen. Het is niet toegestaan om direct na het vervallen van een voorkeursrecht opnieuw een voorkeursrecht te vestigen op dezelfde grondslag.
Procedurele versnellingen voor woningbouwprojecten vanaf 1 woning
Procedures worden door de wet verkort voor bepaalde projecten, doordat daartegen voortaan alleen beroep kan worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling). Het gaat om besluiten die bij algemene maatregel van bestuur (AMvB) zijn aangewezen op grond van artikel 16.87a Omgevingswet. Hiertoe zijn de Omgevingswet en bijlage 2 bij de Awb al gewijzigd. Die aanpassing heeft nu echter nog geen gevolgen omdat de AMvB er nog niet is. Wel is al bekend dat de versnelling in elk geval moet gelden bij woningbouwprojecten van minstens één woning, op grond van artikel 16.87a lid 5 Omgevingswet. Voor die projecten is dus na vaststelling en inwerkingtreding van de AMvB, uitsluitend de Afdeling bevoegd.
Daarnaast is het al per 1 juli 2026 mogelijk om bij bezwaar tegen een beslissing op een aanvraag om woningbouwprojecten, het bestuursorgaan te vragen om in te stemmen met rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter. Dat verzoek hoeft voortaan niet langer gedaan te worden in het bezwaarschrift (nieuw artikel 16.83a Omgevingswet). Na inwerkingtreding van de AMvB op grond van artikel 16.87a Omgevingswet en toestemming van het bestuursorgaan, is dat dus niet langer rechtstreeks beroep bij de rechtbanken maar bij de Afdeling.
Deadlines: gefaseerde inwerkingtreding van de wet
De wet is ingegaan op 1 juli 2026, maar wordt op sommige onderdelen in fases geïmplementeerd. Zo moeten het Rijk en gemeenten uiterlijk 1 juli 2027 hun volkshuisvestingsprogramma af hebben. Provincies hebben een half jaar langer de tijd. In het besluit Versterking regie volkshuisvesting worden onderwerpen uitgewerkt. Dit besluit gaat naar verwachting in op 1 januari 2027.
Ook de volgende grotere wijzigingen gaan pas later in werking, naar verwachting vanaf 1 januari 2028:
Gemeenten moeten hun huisvestingsverordening met daarin urgentiecategorieën vaststellen;
Verhoging van griffiegeld voor procedures over de bouw van één of meer woningen (nieuw artikel 8:41 lid 2 Awb) en
Gemeenten kunnen geen beroep instellen tegen besluiten van een andere gemeenten over de bouw van één of meer woningen (nieuw artikel 16.83b Awb).
Meer weten over de Regiewet of hulp nodig bij het aanpassen van beleid en regelgeving? Neem dan gerust contact op met één van onze specialisten.
