Wet versterking regie volkshuisvesting: procesrechtelijke versnellingen en aanpassingen
23-07-2025
De woningnood is een van de weinige dossiers waarover brede politieke overeenstemming bestaat. Met de Wet versterking regie volkshuisvesting wil de wetgever de regierol van overheden formaliseren en de woningbouw versnellen. Op 3 juli 2025 stemde de Tweede Kamer in met het wetsvoorstel en een reeks amendementen. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2026.
Dit is het derde deel van onze vierdelige serie over de Wet versterking regie volkshuisvesting. In deze bijdrage praten wij u bij over de belangrijkste voorgenomen aanpassingen aan de Awb en wat dit betekent op het gebied van bestuurs(proces)recht.
De Regiewet voorziet in een aantal procedurele versnellingen om de doorlooptijden van beroepsprocedures tegen bepaalde categorieën projecten te verkorten.
In het nieuw in te voeren artikel 16.87a Omgevingswet is bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur categorieën projecten kunnen worden aangewezen waarvoor de procedurele versnellingen gelden. De aanwijzing bij algemene maatregel van bestuur kan voor ten hoogste tien jaar, met een eenmalige verleningsmogelijkheid van ten hoogste vijf jaar.
In artikel 10.26f van het Besluit versterking regie volkshuisvesting was oorspronkelijk opgenomen dat woningbouwprojecten van ten minste twaalf woningen in een aaneengesloten gebied, aangewezen konden worden als project waarop de procedurele versnellingen van toepassing zijn. Door een aangenomen amendement is het ook mogelijk om woningbouwprojecten waarbij slechts één woning wordt gerealiseerd, aan te wijzen als project waarvoor de procedurele versnellingen gelden (zie in dit verband ook deel 1 van deze blogreeks). Deze aanwijzing geldt tot 1 januari 2031.
Wat zijn de procedurele versnellingen?
De Regiewet voorziet in de volgende procedurele versnellingen:
Beroep in eerste en enige aanleg bij de Afdeling bestuursrechtspraak: Tegen besluiten voor projecten die op grond van het nieuwe artikel 16.87a worden aangewezen, staat voortaan beroep in eerste en enige aanleg open bij de Afdeling. Deze besluiten worden toegevoegd aan artikel 2 van bijlage 2 bij de Awb.
Versnelde behandeling: De beroepsprocedures tegen voornoemde besluiten worden versneld behandeld conform afdeling 8.2.3 Awb.
Geen pro forma beroep: Het wordt verboden om na afloop van de beroepstermijn beroepsgronden in te dienen. Dit betekent dat het niet mogelijk is een pro forma beroepschrift in te dienen.
Uitspraaktermijn van zes maanden: De Afdeling doet uitspraak binnen zes maanden na ontvangst van het verweerschrift.
De aanwijzing van woningbouwprojecten als projecten waarvoor de procedurele versnellingen gelden, komt overeen met de aanwijzing die tot 1 januari 2024 in de Crisis- en herstelwet stond.
Ook de voorgestelde procedurele versnellingen doen denken aan die van de Crisis- en herstelwet, met dien verstande dat de uitspraaktermijn van zes maanden onder de Crisis- en herstelwet aanving na afloop van de beroepstermijn en de termijn in de Regiewet aanvangt na ontvangst van het verweerschrift.
Verhoging griffierecht
Tot slot is een amendement aangenomen dat beoogt het griffierecht te verhogen voor bestuurlijke zaken tegen omgevingsplannen, omgevingsvergunningen en projectbesluiten die betrekking hebben op de bouw van één of meer woningen. Voorgesteld wordt het griffierecht te verhogen naar € 500 voor natuurlijke personen en € 1.000 voor niet-natuurlijke personen. Het amendement laat de huidige situatie voor onvermogenden in stand. Ook laat het amendement de huidige situatie in stand waarbij in de meeste gevallen de betaalde griffiekosten worden vergoed wanneer de zaak wordt gewonnen.
De verhoging van het griffierecht is bedoeld om doorlooptijden van beroepsprocedures in woningbouwzaken bij de Afdeling te verkorten. Kort gezegd, is het idee dat met de verhoging van het griffierecht een hogere (financiële) drempel wordt gecreëerd voor het instellen van beroep tegen een woningbouwproject met als enkele reden om dat project te traineren.
De Tweede Kamer heeft met de Regiewet ingestemd. Na het zomerreces gaat de wet naar de Eerste Kamer. Of de Eerste Kamer zal instemmen met de Regiewet, moet nog worden afgewacht. Als de Eerste Kamer akkoord gaat, staat de inwerkingtreding gepland voor 1 januari 2026
Wij houden u op de hoogte.
Dit is een blog van Carmen Corsten, Merel Holtkamp, Mathilde van Velzen – de Boer en Koen Carbaat.
