Centrale Raad van Beroep geeft handvaten voor afhandeling jeugdhulpverzoeken
02-05-2017
De Centrale Raad van Beroep (hierna: ‘de Raad’), de hoogste rechter voor het sociale bestuursrecht, heeft op 1 mei 2017 een uitspraak gedaan die van groot belang is voor gemeenten. Per 1 januari 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor bijna alle vormen van jeugdhulp, waaronder de ‘vrijwillige jeugdhulpverlening’. Hieronder zullen wij de gevolgen van de voornoemde uitspraak voor het gemeentelijk beleid en de rechtspraktijk bespreken.
In de voornoemde uitspraak staan de volgende feiten en omstandigheden centraal. Appellante ondervindt beperkingen en problemen als gevolg van een psychiatrische aandoening en is op grond van de inmiddels vervallen ‘Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten’ geïndiceerd voor individuele begeleiding. De moeder van appellante heeft zich begin 2015 tot de gemeente gewend met de aanvraag om de zorg op grond van de Jeugdwet over te nemen. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: ‘het college’) heeft in dat kader advies ingewonnen bij het Centrum Jeugd en Gezin (CJG) en die hebben geoordeeld dat het wenselijk is dat appellante loskomt van haar moeder. Hiervoor zou een externe hulpverlener kunnen worden ingezet. Aangezien appellante heeft aangegeven dat zij geen behoefte heeft aan een andere hulpverlener dan haar moeder wordt de aanvraag van jeugdhulp door het college afgewezen. Appellante is het niet eens met deze beslissing van het college. In hoger beroep stelt appellante dat het onderzoek van CJG onzorgvuldig is uitgevoerd. Appellante geeft daarbij aan dat het college ten onrechte niet heeft gemotiveerd waarom de hulp niet door moeder zou kunnen worden verleend. Zij stelt dat door derden te verlenen hulp in haar geval averechts werkt en schadelijk kan zijn voor haar stabiliteit en gezondheid. Het college voert verweer en is van oordeel dat er wel degelijk zorgvuldig onderzoek is verricht naar aanleiding van de aanvraag van jeugdhulp.
De Raad overweegt dat de gemeente op grond van de Jeugdwet is gehouden voorzieningen te treffen als de jeugdige en de ouders er op eigen kracht niet uitkomen. De Raad overweegt tevens dat uit artikel 3:2 Awb in samenhang met artikel 2.3 van de Jeugdwet volgt dat het bestuursorgaan voldoende kennis dient te vergaren alvorens zij een besluit over de jeugdhulp kan nemen. Dit brengt met zich mee dat het college de hulpvraag van appellante allereerst moet vaststellen. Vervolgens zal het college moeten vaststellen of sprake is van opgroeiproblemen, opvoedingsproblemen, psychische problemen en/of stoornissen en zo ja, welke problemen en stoornissen dat zijn. De Raad overweegt: “Nadat de problemen en stoornissen zijn vastgesteld kan worden bepaald welke hulp naar aard en omvang nodig is voor de jeugdige om, rekening houdend met zijn leeftijd en ontwikkelingsniveau, gezond en veilig op te groeien, te groeien naar zelfstandigheid en voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren”. Hierna moet worden onderzocht of en in hoeverre de eigen mogelijkheden toereikend zijn. Slechts indien de eigen mogelijkheden niet toereikend zijn dient het college een voorziening van jeugdhulp te verlenen. De Raad oordeelt dat het onderzoek naar de nodige jeugdhulp specifieke deskundigheid vereist. De door de Raad beschreven verschillende stadia van onderzoek dienen daarom door een deskundige in kaart te worden gebracht.
De Raad oordeelt in de onderhavige zaak dat het gezinsplan niet concreet inzichtelijk maakt welke problemen en stoornissen er bij appellante zijn en welke hulp daarvoor naar aard en omvang nodig is. Het onderzoek voldoet daarom niet aan de door de Raad beschreven onderzoeksstadia en het beroep van appellante wordt door de Raad gegrond verklaard. De Raad geeft in de uitspraak ons inziens duidelijke aanwijzingen hoe de gemeenten een aanvraag van jeugdhulp dienen te behandelen en is daarom van grote waarde bij de vormgeving en uitvoering van gemeentelijk beleid omtrent de jeugdhulpverlening.
Dit is een Legal Update van Wouter Koelewijn en Bastiaan Wallage.
