Grensoverschrijdend herstructureren: Hoe worden crediteuren, aandeelhouders en werknemers beschermd?

Grensoverschrijdende herstructureringen (fusies, splitsingen en omzettingen) zijn omvangrijke procedures die niet alleen intensieve afstemming met buitenlandse counsels vragen, maar ook veel vragen oproepen over de mogelijkheden en interpretatie van de Nederlandse wet. 

Een grensoverschrijdende herstructurering heeft ingrijpende gevolgen voor verschillende partijen, waardoor goede bescherming noodzakelijk is. Hoe worden crediteuren, aandeelhouders en werknemers beschermd? De regels worden besproken in deze blog. 

Crediteurenbescherming; wat zijn de risico's?

De bescherming van crediteuren is zowel bij de grensoverschrijdende fusie, splitsing als omzetting van belang. Bij de fusie en splitsing gaat het vermogen van de verdwijnende vennootschap(pen) onder algemene titel over naar de verkrijgende vennootschap. Dit betekent dat contracten en vorderingen ook onder algemene titel overgaan, zonder dat daar (over het algemeen) instemming van de crediteur voor nodig is. Wanneer één van de vennootschappen een minder goede vermogenstoestand heeft, kan dit de verhaalsmogelijkheden van de crediteuren van de andere vennootschap verminderen. De gevolgen voor crediteuren bij omzettingen zijn minder ingrijpend. Toch beïnvloedt een omzetting ook de positie van crediteuren, doordat er andere regelgeving van toepassing kan zijn op de nieuwe rechtsvorm. 

Bovengenoemde risico's spelen bij binnenlandse herstructureringen, maar kunnen voor extra problemen zorgen wanneer de verrichting grensoverschrijdend is, met name bij outbound herstructureringen. De regelgeving voor crediteurenbescherming verschilt namelijk per lidstaat. Hierdoor kan het voor crediteuren van een Nederlandse verdwijnende vennootschap onduidelijk zijn welke rechten zij hebben.

Op welke manier worden crediteuren beschermd?

1. Crediteurenverzetstermijn

Eén van de regels ter bescherming van crediteuren is de verzetstermijn. Nadat de fusie openbaar is gemaakt in de Staatscourant, hebben crediteuren drie maanden de tijd om in verzet te gaan. Dit is aanzienlijk langer dan de verzetstermijn van één maand bij binnenlandse herstructureringen. Het verzet heeft een stuitende werking. Zolang het verzet niet is ingetrokken of opgeheven kan men niet verder met de grensoverschrijdende verrichting

2. Verrichtingsvoorstel

Daarnaast moeten eventuele aan schuldeisers geboden waarborgen in het fusie-, splitsings- of omzettingsvoorstel opgenomen worden. Dit zorgt voor meer transparantie en duidelijkheid bij crediteuren van alle betrokken vennootschappen en kan invloed hebben op het wel of niet gebruik maken van het verzetsrecht. 

3. Statutaire zetel bij grensoverschrijdende outbound omzettingen

Voor de grensoverschrijdende omzetting geldt een extra bescherming. In de wet is geregeld dat bij een grensoverschrijdende outbound omzetting, de statutaire zetel voor twee jaar wordt geacht in Nederland te zijn met betrekking tot:

1. vorderingen van crediteuren die zijn ontstaan vóór de dag waarop de om te zetten vennootschap de nederlegging van het omzettingsvoorstel heeft aangekondigd; en
2. welke worden ingeleid binnen twee jaar nadat de omzetting van kracht is geworden. 

Op deze wijze wordt voorkomen dat een schuldeiser van de vennootschap in die periode moet procederen voor een rechter in het buitenland. 

Aandeelhoudersbescherming; wat zijn de gevolgen?

Wanneer een vennootschap grensoverschrijdend herstructureert, heeft dit – bij niet vereenvoudigde procedures - ook grote gevolgen voor aandeelhouders. Met name bij grensoverschrijdende outbound herstructureringen speelt dit, aangezien aandeelhouders na het van kracht worden van een dergelijke verrichting aandeelhouder worden van een vennootschap in het buitenland, waarop andere regels en regimes van toepassing zijn. 

Hoe worden aandeelhouders beschermd?

1. Uittredingsrecht en schadeloosstelling

In de wet is bepaald dat bij een grensoverschrijdende outbound herstructurering aandeelhouders van de verdwijnende Nederlandse vennootschap(pen) die tegen het fusie-, splitsings- of omzettingsvoorstel hebben gestemd en houders van stemrechtloze aandelen een verzoek kunnen indienen tot schadeloosstelling. Dit dient binnen één maand na de datum van het besluit tot fusie, splitsing of omzetting te gebeuren. De desbetreffende aandelen vervallen op het moment dat de verrichting van kracht wordt en de aandeelhouders worden hiervoor schadeloosgesteld. In de schriftelijke toelichting op het voorstel dienen de besturen van de herstructurerende vennootschappen onder andere de methoden voor de vaststelling van de schadeloosstelling en de waardering te beschrijven. 
De accountant dient in de accountantsverklaring te verklaren of de voorgestelde schadeloosstelling redelijk is. Als een eenpersoonsvennootschap betrokken is bij de grensoverschrijdende verrichting of alle aandeelhouders van de betrokken vennootschappen instemmen, kunnen de herstructurerende vennootschappen vrijgesteld worden van deze toelichting en accountantsverklaring.

Belangrijk om op te merken is dat deze mogelijkheid tot uittreding met schadeloosstelling dus niet geldt voor Nederlandse aandeelhouders bij een grensoverschrijdende inbound herstructurering. In de andere lidstaat kunnen mogelijk dezelfde regels gelden voor de aandeelhouders van de verdwijnende vennootschap(pen). Als het een vereenvoudigde herstructurering betreft, geldt het uittredingsrecht en de schadeloosstelling ook niet. 

2. Ruilverhouding

Bij de grensoverschrijdende fusie en splitsing moet de ruilverhouding voor de aandelen worden bepaald. Het is hierbij van belang dat de onderliggende economische waarde van de aandelen van de voor de herstructurering al bestaande aandeelhouders van de verkrijgende/splitsende vennootschap en van deze nieuwe aandeelhouders gelijk blijft. Deze ruilverhouding moet tevens in het voorstel tot fusie of splitsing vermeld worden. Daarnaast dient de accountant de ruilverhouding ook in zijn verklaring te vermelden. 

Indien een aandeelhouder het niet eens is met de voorgestelde ruilverhouding, kan hij verzoeken om de ruilverhouding opnieuw te laten bepalen door een of meer onafhankelijke deskundigen.

Ook ten aanzien van de ruilverhouding geldt dat dit niet van toepassing is op de vereenvoudigde fusie en splitsing. 

Werknemersbescherming

In de vorige blog is de rol van werknemers, ondernemingsraden en vakbonden besproken, waar ook is ingegaan op de bescherming die werknemers genieten bij een grensoverschrijdende herstructurering. Hoe worden werknemers beschermd? De regels rondom medezeggenschap zijn na te lezen in blog 5.

Conclusie

In deze zesde blog stond de bescherming van derden centraal. In de wet zijn verschillende beschermingsmechanismen opgenomen, voor zowel de crediteuren, aandeelhouders als werknemers. 

De genoemde beschermingsmechanismen zorgen voor meer bescherming voor zowel crediteuren, aandeelhouders als werknemers bij grensoverschrijdende herstructureringen ten opzichte van binnenlandse herstructureringen. Dit is gewenst met het oog op de bijkomende risico's en gevolgen van een verrichting waar vennootschappen uit verschillende lidstaten bij betrokken zijn. 

Deze blog is geschreven door Pauline van Hecke en Julia van Reenen. Heeft u vragen naar aanleiding van een van onze blogs over grensoverschrijdend herstructureren, neemt u dan gerust contact met Pauline van Hecke op. 

In de laatste blog gaan wij in op een aantal van de specifieke moeilijkheden bij een outbound herstructurering, zoals verpande aandelen of een beklemd vermogen van een stichting omgezet in een BV/NV.