Grensoverschrijdend herstructureren: Het juridisch kader en de rol van de notaris
09-09-2025
Grensoverschrijdende herstructureringen (fusies, splitsingen en omzettingen) zijn omvangrijke procedures die niet alleen intensieve afstemming met buitenlandse counsels vragen, maar ook veel vragen oproepen over de mogelijkheden en interpretatie van de Nederlandse wet. Sinds de invoering van de EU-Mobiliteitsrichtlijn hebben wij een aantal van deze procedures begeleid en in zeven blogs delen wij onze ervaringen met u. We bespreken onder andere de mogelijkheden, de moeilijkheden en aandachtspunten van grensoverschrijdend herstructureren.
In deze eerste blog leest u meer over het juridisch kader, welke soorten vennootschappen grensoverschrijdend kunnen herstructureren en de belangrijke rol voor de Nederlandse notaris in dit proces.
In de komende blogs geven wij onder andere antwoorden op de volgende vragen:
Wat houdt de procedure in en wat zijn de aandachtspunten bij het opstellen van de stukken, zoals het taalvereiste?
Naar welke landen kan er grensoverschrijdend worden geherstructureerd?
Hoe werkt de Fraudetoets?
Aandachtspunten op andere rechtsgebieden (zoals arbeidsrechtelijk)
Bescherming van derden (werknemers en schuldeisers)
Moeilijkheden bij een outbound herstructurering, zoals verpande aandelen of een beklemd vermogen van een stichting omgezet in een B.V./N.V.
EU-Mobiliteitsrichtlijn
In 2023 is de EU-Mobiliteitsrichtlijn geïmplementeerd in het Burgerlijk Wetboek (BW). Door deze wetswijziging zijn:
een aantal belangrijke wijzigingen ten aanzien van grensoverschrijdende fusies ingevoerd, en
is een wettelijk kader voor grensoverschrijdende omzetting en splitsing geïntroduceerd, waardoor de B.V. en de N.V. ook grensoverschrijdend kunnen splitsen en omzetten
De wet is niet op alle punten even duidelijk en roept nogal wat vragen op.
Welke soorten vennootschappen kunnen grensoverschrijdend herstructureren?
Over het algemeen geldt dat grensoverschrijdend herstructureren (fusie, splitsing en omzetting) mogelijk is:
voor een Nederlandse B.V. en N.V.
met een buitenlandse kapitaalvennootschap, en
welke kapitaalvennootschap bestaat onder het recht van een lidstaat van de EER
Kunnen niet-kapitaalvennootschappen grensoverschrijdend herstructureren?
In Nederland is ervoor gekozen om de wetgeving in boek 2 van het Burgerlijk Wetboek niet uit te breiden naar niet-kapitaalvennootschappen, waardoor er voor dit type rechtspersoon (waaronder de stichting, de vereniging en de coöperatie) in het BW geen basis is voor een grensoverschrijdende fusie, splitsing of omzetting.
Op basis van de vrijheid van vestiging ex artikelen 49 en 54 Verdrag over de werking van de Europese Unie (VwEU) lijkt het – onder bepaalde voorwaarden – echter wel mogelijk voor niet-kapitaalvennootschappen om grensoverschrijdend te fuseren, splitsen of om te zetten. Hier is discussie over in de literatuur en aangezien er geen geschreven regelgeving in het Nederlandse wetboek is, is het onduidelijk welke vereisten voor de procedure tot fusie/splitsing/omzetting gelden. Het is daarom maar de vraag of het wenselijk is om een dergelijke procedure te starten of dat er misschien beter naar een alternatief gekeken kan worden.
Het vereiste van de gelijke rechtsvorm
Bij een grensoverschrijdende fusie en splitsing geldt nog het vereiste van de gelijke rechtsvorm ten aanzien van nationale fusies/splitsingen. Voor wat betreft het begrip kapitaalvennootschappen wordt verwezen naar Bijlage II bij de Mobiliteitsrichtlijn. Wanneer niet-kapitaalvennootschappen grensoverschrijdend fuseren of splitsen zal hier ook aan voldaan moeten worden. Aangezien het Europese recht over niet-kapitaalvennootschappen niet geharmoniseerd is en er geen lijst bestaat van 'gelijke rechtsvormen' is dit niet altijd eenvoudig om te bepalen.
Wat is de rol van de notaris bij grensoverschrijdende herstructureringen?
In Nederland (dit is in elke lidstaat verschillend) is de notaris de bevoegde instantie om de omvangrijke procedure van de herstructurering te begeleiden. Hier gaan we in een volgend blog verder op in. In het geval van een inbound herstructurering is de notaris bevoegd om de notariële akte te verlijden waarmee de fusie/splitsing/omzetting tot stand komt. Van een inbound herstructurering is sprake als een Nederlandse vennootschap de verkrijgende vennootschap is (bij fusie/splitsing) of een vennootschap zich in Nederland vestigt (bij splitsing/omzetting)). Bij een outbound herstructurering stelt de notaris een attest op namens de Nederlandse vennootschap (waarin wordt bevestigd dat in Nederland alle vormvoorschriften in acht zijn genomen voor de betreffende verrichting), wat nodig is om de herstructurering in de buitenlandse lidstaat te effectueren. Van een outbound herstructurering is sprake wanneer een vennootschap verdwijnt uit Nederland.
Conclusie
Grensoverschrijdend herstructureren is een omvangrijk proces, is aan allerlei regels gebonden en vergt een intensieve samenwerking met buitenlandse counsels. In Nederland is de notaris dé persoon om de hele procedure te begeleiden.
Deze blog is geschreven door Pauline van Hecke en Julia van Reenen (juridisch medewerker). Heeft u vragen naar aanleiding van een van onze blogs over grensoverschrijdend herstructureren? Neem dan gerust contact op met Pauline van Hecke.
