Nieuwe Europese aanbestedingsregels in de maak, het startschot is gegeven

Op 9 september 2026 heeft de Europese Commissie een voorstel voor nieuwe Europese aanbestedingsregels gepubliceerd. Daarmee geeft de Commissie het startschot voor een herziening van het aanbestedingsrecht zoals we dat nu kennen in Nederland en in Europa. In deze Legal Update bespreken wij de aanleiding en betekenis van het voorstel en hoe het vervolgtraject eruitziet.

Wat is de aanleiding voor de herziening van de Europese aanbestedingsregels?

Op dit moment zijn de Europese aanbestedingsregels hoofdzakelijk vastgelegd in drie richtlijnen: de algemene aanbestedingsrichtlijn, de concessierichtlijn en de aanbestedingsrichtlijn voor speciale sectorbedrijven. Deze richtlijnen zijn in 2014 in werking getreden. Uit de evaluatie van de richtlijnen volgde dat ze niet meer aansluiten bij de huidige tijd. Naar aanleiding daarvan heeft de Commissie besloten de richtlijnen te herzien. De Commissie wil de regels vereenvoudigen en tegelijkertijd de kwaliteit van publieke inkoop versterken, het Europese concurrentievermogen vergroten en de economische veiligheid en strategische autonomie van de Unie waarborgen.

Wat betekent het voorstel van de Europese Commissie op dit moment?

Vlak voor de zomer lekte het voorstel van de Commissie al uit, waardoor er inmiddels veel over is geschreven. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat het om een voorstel gaat. Het dient als startpunt voor onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Europese Raad. Dat betekent dat er nog veel kan veranderen, of zelfs dat het voorstel niet wordt aangenomen. Hoewel het in de lijn der verwachting ligt dat zowel de Raad als het Parlement de aanbestedingsregels willen herzien, is het voorbarig om nu al vergaande conclusies te trekken. Het voorstel van de Commissie zal naar alle waarschijnlijkheid nog (aanzienlijk) worden aangepast.

Welke veranderingen springen in het voorstel direct in het oog?

Qua aanpak en opzet springt niettemin een aantal punten in het oog. Ten eerste kiest de Commissie ervoor om de drie bestaande richtlijnen te vervangen door één verordening. Door de keuze voor een verordening zou deze bij inwerkingtreding rechtstreeks verbindend zijn voor zowel private als publieke partijen, zonder dat omzetting in nationaal recht nodig is. Ten tweede lijkt de Commissie af te stappen van gedetailleerde procedurevoorschriften en meer te sturen op wát er wordt ingekocht. Zo wordt er meer ruimte gecreëerd voor publieke inkopers om strategische doelstellingen via aanbestedingsprocedures te verwezenlijken. Ook komt er meer ruimte voor dialoog tussen marktpartijen en publieke inkopers, doordat onderhandelingsfases een onderdeel worden van inkoopprocedures.

Hoe verloopt het Europese wetgevingsproces vanaf nu?

Zoals gezegd vormt het voorstel het startschot voor de onderhandelingen tussen het Parlement en de Raad. Beide instituties zullen het voorstel eerst in kleine werkgroepen en vervolgens plenair in een eerste lezing behandelen. Komen zij tot dezelfde eerste lezing, dan is er direct een akkoord. Dat is echter niet waarschijnlijk, mede gezien de omvang van het voorstel en de impact ervan op de aanbestedingspraktijk. Doorgaans volgt er dan een tweede lezing door beide instituties, waarna — als er nog geen overeenstemming is — formele onderhandelingen beginnen. Het ligt in de lijn der verwachting dat het in dit geval tot zulke onderhandelingen zal komen.

Wanneer kunnen de nieuwe aanbestedingsregels daadwerkelijk gaan gelden?

Het is lastig om de exacte duur van het wetgevingsproces te voorspellen, maar gemiddeld neemt het ten minste twee jaar in beslag. Gezien de omvang en impact van het voorstel is het aannemelijk dat de onderhandelingen langer zullen duren dan gemiddeld. Komt het tot een akkoord, dan voorziet het voorstel van de Commissie in een overgangstermijn van twee jaar voordat de verordening daadwerkelijk in werking treedt. In het gunstigste geval gelden de nieuwe aanbestedingsregels dus pas vanaf 2030, maar het wordt waarschijnlijk later. Kortom, het zal nog even duren voordat we met de nieuwe regels te maken krijgen. Dat neemt niet weg dat het startschot is gegeven.

Webinar

Op 27 oktober organiseren wij van 12.15 uur tot 13.15 uur een webinar over het voorstel. Tijdens deze lunchsessie nemen Walter Engelhart, Anne Kusters en Koen Carbaat je in ongeveer een uur mee langs de belangrijkste onderdelen van het voorstel en de mogelijke impact ervan. Het webinar is bedoeld voor inkopers, aanbestedingsjuristen, bid managers en andere professionals die betrokken zijn bij aanbestedingen. Meld je aan voor dit webinar via deze link.