Legal Update
Geschillenregeling volwassen: De wagevoe bijna twee jaar later
Aandeelhouders hadden decennialang weinig aan de wettelijke geschillenregeling. In 36 jaar werden in totaal slechts 145 procedures gevoerd. De traagheid van de dagvaardingsprocedure bij de rechtbank, de beperkte gronden voor uitstoting en de onzekerheid over de waardering van de aandelen maakten de regeling tot een papieren tijger. Daar is op 1 januari 2025 verandering in gebracht door de Wet aanpassing geschillenregeling en verduidelijking ontvankelijkheidseisen enquêteprocedure, beter bekend als de Wagevoe.
Wat is er veranderd?
De wet wijzigt zowel de procedure van de geschillenregeling als de mogelijke oplossingen. Zo kunnen aandeelhouders voortaan rechtstreeks naar de Ondernemingskamer, zonder eerst een procedure bij de rechtbank te doorlopen. Met een gang naar een rechter die gespecialiseerd is in ondernemingsconflicten wordt beoogd sneller duidelijkheid te verkrijgen bij een vastgelopen samenwerking. Een aandeelhoudersgeschil kan bovendien worden gecombineerd met een enquêteprocedure. Dat is een procedure die gericht is op onderzoek naar het beleid en de gang van zaken binnen de onderneming.
Daarnaast zijn de mogelijkheden verruimd om een aandeelhouder te dwingen zijn aandelen over te dragen. Niet alleen zijn handelingen als aandeelhouder tellen daarvoor mee, maar ook zijn handelen als bijvoorbeeld bestuurder of opdrachtnemer. Bepaalde certificaathouders krijgen ook toegang tot de uittredingsprocedure, waarmee zij kunnen verzoeken om te worden uitgekocht. Het gaat om houders van certificaten die met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven of waaraan vergaderrecht is verbonden.
Tot slot is verduidelijkt wanneer kapitaalverschaffers in beursgenoteerde ondernemingen een enquêteprocedure kunnen starten: zij moeten alleen of gezamenlijk ten minste 1% van het geplaatste aandelenkapitaal vertegenwoordigen of een belang met een beurswaarde van ten minste € 20 miljoen hebben.
Een run op de Ondernemingskamer
De praktijk heeft de nieuwe regeling snel omarmd. In 2025 kwam een recordaantal van 201 zaken bij de Ondernemingskamer. Ruim anderhalf jaar na inwerkingtreding zijn al 119 verzoeken ingediend, niet veel minder dan in de 35 jaar hiervoor. Inmiddels bestaat circa 40% van de totale instroom bij de Ondernemingskamer uit zaken in het kader van de geschillenregeling.
Wat is van belang?
Aandeelhouders beschikken nu over een sneller en krachtiger instrument om aandeelhoudersgeschillen te beslechten. Een uittredings- of uitstotingsverzoek bij de Ondernemingskamer is een realistisch alternatief geworden voor de enquêteprocedure. Daarbij is wel van belang dat de werking van de Wagevoe kan worden beperkt in de aandeelhoudersovereenkomst. Aandeelhouders doen er dus goed aan om de bestaande aandeelhoudersovereenkomsten kritisch te beoordelen. Uiteraard helpen wij graag waar nodig.
Specialist(en)
Steef van den Boogert
Herstructurering & Insolventie en Corporate Litigation & Investigations