Notaris moet inzage geven in herroepen testamenten

05-10-2021

In 2017 herroept een dame op leeftijd (hierna: tante) haar testament. Zij kiest ervoor de eerder benoemde erfgenamen (haar neef en nicht) te onterven. Tante benoemt één persoon (geen familielid) tot enig erfgenaam en executeur-testamentair. Het heeft er alle schijn van dat tante niet dan wel beperkt wilsbekwaam is.

Na het overlijden van tante twijfelen de neef en nicht of zij het meest recente testament willen aantasten. Het is in dat geval belangrijk om zeker te weten of zij eerder wél erfgenamen waren. Waarom? Als zij in het eerdere testament ook niet waren benoemd tot erfgenaam, is aantasting van het laatste testament niet zinvol. Hoe is dit te verifiëren? Door inzage in de herroepen testamenten (van 1976, 1984 en 1998) van tante. Is de notaris desgevraagd verplicht inzage te verschaffen aan de neef en nicht of is hij gehouden aan zijn geheimhoudingsplicht? Deze vraag lag onlangs voor in een kortgedingprocedure bij de rechtbank Amsterdam.

Geheimhoudingsplicht notaris

De notaris mag bij leven van de testateur geen inlichtingen verschaffen over het testament. Hij heeft namelijk een geheimhoudingsplicht ingevolge artikel 22 van de Wet op het notarisambt. De situatie verandert iets na overlijden van de testateur. De notaris mag dan een uittreksel afgeven aan personen die aan een deel van het testament een recht ontlenen, maar alleen voor wat betreft dat gedeelte dat rechtstreeks van belang is. De wettelijke en testamentaire erfgenamen krijgen daarom inzage in het gehele testament. Personen die onterfd zijn hebben in principe alleen recht op een uittreksel van de passage waarin de onterving staat.

Geldt dat ook voor inzage in een herroepen testament? Voorheen was er een duidelijke lijn te ontdekken in de rechtspraak. De testeervrijheid is een belangrijk uitgangspunt van het erfrecht. Deze vrijheid dient zo veel mogelijk te worden gerespecteerd. Alleen onder zeer uitzonderlijke omstandigheden kan de geheimhoudingsplicht worden doorbroken.

Voorzieningenrechter doorbreekt geheimhoudingsplicht

In bovenstaande casus weigerde de notaris inzage in de herroepen testamenten aan de neef en nicht en beriep zich op zijn geheimhoudingsplicht.

De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam oordeelt verrassend. Hij brengt begrip op voor de zorgvuldigheid van de notaris, maar oordeelt desondanks dat diens geheimhoudingsplicht in dit geval moet worden doorbroken. Het recht op inzage of afgifte van de herroepen testamenten dient te prevaleren, omdat:

  • Het er alle schijn van heeft dat tante niet of beperkt wilsbekwaam was
  • De enig erfgenaam en executeur-testamentair al door de kantonrechter is ontslagen (als executeur)
  • Tante steeds voor ogen zou hebben gehad dat haar erfenis in de familie moest blijven
  • Door inzage kan worden voorkomen dat eisers onnodig een procedure opstarten ter vernietiging van het laatste testament, terwijl zij geen erfgenamen blijken te zijn in de eerdere testamenten

Conclusie

In uitzonderlijke gevallen kan de geheimhoudingsplicht van de notaris doorbroken worden en is hij verplicht inzage te verschaffen in een herroepen testament aan (mogelijk) voormalige erfgenamen.

Dit is een Legal Update van Froukje Dunki Jacobs en Els van Bruggen.

Download als pdf

Specialist(en)