Jongen (12) krijgt toestemming van de rechter voor coronavaccinatie

27-09-2021

Kinderen van 16 jaar en ouder mogen zelf beslissen of zij zich laten vaccineren tegen corona. Kinderen van 12 tot 16 jaar hebben in beginsel ook toestemming nodig van hun gezaghebbende ouders. Wat te doen indien één van de ouders het kind wel toestemming geeft en de andere ouder niet? Beide ouders kunnen de rechtbank dan vragen om vervangende toestemming voor de vaccinatie. Dit verschil van mening over de vaccinatie kan namelijk worden gezien als een geschil tussen (gescheiden) ouders over de uitoefening van het ouderlijk gezag. Het is echter ook mogelijk dat het kind van 12 jaar of ouder de rechtbank zelf om toestemming vraagt via de informele rechtsingang. Het kind kan dan bijvoorbeeld een brief of e-mail schrijven aan de rechtbank waarin hij om toestemming voor de vaccinatie vraagt.

Casus

Deze situatie deed zich recent voor bij de rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen. Een twaalfjarige jongen verzocht de rechtbank via de informele rechtsingang om vervangende toestemming voor de vaccinatie. Hij wilde zelf geen risico op besmetting lopen. Ook wilde hij de kans dat hij anderen – in het bijzonder zijn oma – zou besmetten minimaliseren. De oma van de jongen heeft uitgezaaide longkanker en is ongeneeslijk ziek. De jongen wil graag onbelast contact met zijn oma in de tijd die haar nog gegeven is. Hij gaat ervan uit dat een besmetting levensbedreigend zou zijn voor zijn oma.

De moeder van de jongen geeft toestemming voor de vaccinatie. De vader geeft de toestemming niet, omdat hij meent dat het vaccin zich nog in de testfase bevindt en niet kan worden voorspeld wat de korte en lange termijn gevolgen zijn. Hij denkt daarbij aan een ernstige hartziekte of negatieve effecten op de reproductieve organen. De vader meent dat de jongen zelf geen groot risico loopt om ziek te worden (met blijvende gevolgen) en daarom niet gevaccineerd dient te worden.

Oordeel rechtbank

De rechter stelt voorop dat, hoewel kinderen gemiddeld genomen minder erg en minder vaak ziek zijn dan volwassenen, ook kinderen ernstig ziek kunnen worden en langdurige gevolgen kunnen ervaren van corona (long-covid). Ook is het risico op besmetting van anderen significant kleiner bij gevaccineerden.
De rechtbank vindt het begrijpelijk dat de vader zich zorgen maakt over de risico's, maar overweegt dat ernstige bijwerkingen gelukkig goed kunnen worden herkend en behandeld. De gezondheidsraad heeft – rekening houdend met de door de vader genoemde risico's – geadviseerd om kinderen vanaf 12 jaar te vaccineren. Op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten zijn er volgens de rechtbank geen lange termijn risico's denkbaar die overeenkomen met de zorgen van de vader.

Gelet op alle belangen, in het bijzonder het zwaarwegende belang van de jongen bij vaccinatie met oog op het contact met zijn ongeneeslijk zieke oma en het advies van de gezondheidsraad, geeft de rechter de jongen vervangende toestemming voor de coronavaccinatie. Omdat de rechter het belangrijk vindt dat de jongen ook echt op korte termijn wordt gevaccineerd, wordt de beslissing uitvoerbaar bij voorraad verklaard. Dat heeft tot gevolg dat het instellen van hoger beroep of herbeoordeling in een executie kortgeding de werking van de beslissing niet schorst. 

Kanttekening

Bij deze uitspraak dient een kanttekening worden geplaatst. Er bestaat een afzonderlijke wettelijke basis voor de vraag die voorlag voor kinderen tussen de 12 en 16 jaar. Op grond van art. 7:450 lid 2 BW kan een geneeskundige behandeling ook zonder toestemming van de ouders worden uitgevoerd, als dit kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor het kind te voorkomen of als het kind dit weloverwogen blijft wensen na de weigering van de toestemming door de ouders. Het is dan aan de behandelaar om een besluit te nemen. Dit had reden kunnen zijn voor de rechtbank om het verzoek af te wijzen en het besluit over te laten aan de behandelaar.

Dit is een Legal Update van Els van Bruggen en Sharon Verhoef.

Download als pdf

Specialist(en)